Εξαρτήσεις – κατάχρηση ουσιών

Αφορά μια σειρά χρήσης ουσιών όπως:

  • Κάνναβη
  • Οπιούχα (μορφίνη,ηρωίνη…)
  • Κοκαΐνη
  • Αμφεταμίνες
  • Ηρεμιστικά
  • ψευδαισθησιογόνα(lsd), κ.α.

Όλα μπορούν να επιφέρουν εγκεφαλική βλάβη, μερικά μάλιστα απότομη και εκτεταμένη (κοκαΐνη, αμφεταμίνη, μεθαμφεταμίνη,…)

Μπορεί να ξεκινήσει σαν αστείο, σαν μίμηση κάποιου προτύπου και σαν αναισθητικό βαθύτερου ψυχικού πόνου.

Στην αρχή υπάρχει η αίσθηση του ελέγχου ή ότι το κόβει όποτε θέλει, αλλά σταδιακά αποσπά ένα μεγάλο μέρος της δραστηριότητάς του στην ανεύρεση της ουσίας.

Οι επιπλοκές εξειδικεύονται ανάλογα την ουσία και τη χρήση της.

Πολλοί χρήστες ήδη αντιμετωπίζουν ψυχολογικά προβλήματα πριν την έναρξη της χρήσης, ενώ άλλοι αποκτούν ψυχικές διαταραχές εξαιτίας της συστηματικής χρήσης.

Συνήθη είναι τα οργανικά ψυχοσύνδρομα εξαιτίας της κατάχρησης – εξάρτησης.

Η χρόνια χρήση ναρκωτικών ουσιών επιφέρουν αλλοιώσεις στον εγκέφαλο, στο σύστημα της μνήμης, των συναισθημάτων, της κρίσης.

Η χρόνια χρήση μειώνει την έκλυση της ντοπαμίνης και μειώνει τις αντιδράσεις του χρήστη σε φυσικές συμπεριφορές, στο φαγητό, στην κοινωνικότητα, στο σεξ.

Τα ατυχήματα και ο θάνατος συμβαίνουν δυστυχώς αρκετά συχνά.

 

Θεραπεία-αποτοξίνωση:

Σε επίπεδο ιατρείου αντιμετωπίζονται άτομα που έχουν την ειλικρινή διάθεση να θεραπευτούν και μπορούν να τηρούν το πρόγραμμα παρακολούθησης.

Η ατομική ψυχοθεραπεία μπορεί να συνδυασθεί με οικογενειακές παρεμβάσεις.

Σε προχωρημένο στάδιο καθώς και σε επιπλεγμένα με πολλές ουσίες περιστατικά απαιτούνται ειδικές δομές απεξάρτησης (εξωτερικό ιατρείο, κοινότητα, κλειστό ή ανοικτό πρόγραμμα), ομαδική, οικογενειακή ψυχοθεραπεία.

 

Εξάρτηση με το διαδίκτυο και με ηλεκτρονικά μέσα

Εκτός των ουσιών, προβλήματα εθισμού και εξάρτησης παρουσιάζονται και με την υπερβολική χρήση – κατάχρηση ηλεκτρονικών παιγνιδιών, ηλεκτ. υπολογιστή και μέσων κοινωνικής δικτύωσης (facebook, skype…).

Έχει παρατηρηθεί μια αυξανόμενη τάση εξάρτησης με τα ηλεκτρονικά μέσα με αποτέλεσμα τη δυσθυμία και τον εκνευρισμό όταν μειώνεται ή δεν γίνεται η χρήση.

Συνήθως, τα άτομα αυτά παραμελούν τις λοιπές τους υποχρεώσεις π.χ. σχολείο, φοίτηση, αλλά παραμελούν και τις κοινωνικές τους συναναστροφές.

Ενδέχεται να ξενυχτούν, να κοιμούνται το πρωί αλλά και να ξεχνούν ακόμη και τη προσωπική τους υγιεινή.

Συχνά κάτω από την εξάρτηση συγκαλύπτονται και άλλα προσωπικά αδιέξοδα και ψυχικές δυσκολίες προσωπικότητας.

Σήμερα είναι συχνή η ανάγκη απόδρασης από τα εξωτερικά προβλήματα της καθημερινότητας και από τις εσωτερικές ψυχολογικές δυσκολίες. Το διαδίκτυο με τη συνεχή πληροφόρηση και την ψευδαίσθηση ότι κάποιος είναι μέσα σε όλα και γρήγορα αποκτά μία ψυχοτρόπο δράση…

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης απαλύνουν πρόσκαιρα αγχώδεις και καταθλιπτικούς συντελεστές. Όμως η διαρκής ανάγκη να αναζητάς αποδοχή και αυτοεκτίμηση από αυτήν την δικτύωση αυξάνει και την ψυχονευροβιολογική εξάρτηση από αυτά τα μέσα.

Υπάρχει μία πρόσκαιρη ευχαρίστηση από την ανατροφοδότηση που εισπράττουν τα άτομα μέσω των like και της αίσθησης ότι σε αυτόν τον κόσμο περιβάλλονται από μία ομάδα και δεν είναι μόνοι.

Επίσης η προσωπική ευθύνη και συναλλαγή εκχωρείται στα αρχεία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης (π.χ. υπενθύμιση γενεθλίων,…)

Διογκώνεται ο φόβος μη χάσουμε κάτι (ΦΜΧΚ). Μία περιγεγραμμένη κατάσταση για τη σύγχρονη δικτύωση που προσφέρει τόσες πολλές επιλογές κάνοντας όμως τον χρήστη να χάνει την ικανότητα να επιλέγει.

Γι’ αυτό τον λόγο γίνεται απαραίτητη η ανατροφοδότηση της ευχαρίστησης με συνεχή χρήση, έτσι παράγεται ο ΕΘΙΣΜΟΣ.

Όταν αυτή η λειτουργία δεν γίνεται συχνά, εμφανίζονται συμπτώματα στέρησης, που ξεκινούν από γκρίνια, εκνευρισμό και φθάνουν έως κατάθλιψη.

Το πρόβλημα γίνεται μεγάλο όταν το διαδίκτυο «καλύπτει» τις κοινωνικές ανάγκες. Τότε ο εθισμός είναι δύσκολα θεραπεύσιμος.

Θεραπεία εξάρτησης από ηλεκτρονικά μέσα (υπολογιστές, παιγνίδια, μέσα κοινων.δικτύωσης):

  • Στο ιατρείο παρέχεται η ατομική ψυχοθεραπεία.
  • Αν συνυπάρχει ψυχική νόσος θεραπεύεται και με φαρμακοθεραπεία.
  • Αν η ψυχοθεραπεία είναι περιορισμένης επιτυχίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί  κατάλληλο φάρμακο σε συνδυασμό με την παρακολούθηση.